Bu çalışma, olasılık teorisinin tarihsel gelişimini ve bu teorinin ekonomik sistemler ile ticarete olan etkisini ele almaktadır. Olasılık kavramının kökenleri, 17. yüzyılda Blaise Pascal ve Pierre de Fermat’ın yazışmalarıyla modern matematiksel bir çerçeveye oturtulmuş; bu teorinin ilk uygulamaları kumar problemleri ve adil bölüşüm üzerine geliştirilmiştir. Bu bağlamda, rastgelelik kavramı üzerindeki geleneksel “Tanrısal irade” anlayışı terk edilmiş ve öngörülemezliği matematiksel bir yaklaşımla değerlendiren yeni bir düşünce sistemi benimsenmiştir. Olasılık teorisinin tarihsel gelişimi, yalnızca matematiksel değil, aynı zamanda ticari ve ekonomik pratiklere de önemli katkılar sağlamıştır. Çalışma, Robinson Crusoe, Şans Metresi, Muhteşem Gaudissart, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Momo gibi edebi eserler üzerinden, olasılık teorisinin tarihsel gelişimini toplumsal, ekonomik ve kültürel yansımalarıyla birlikte ele almakta; özellikle mekanik saat kavramının ortaya çıkışıyla birlikte şekillenen modern zaman ve risk algısının, finans, sigortacılık ve ticaret gibi alanlarda nasıl etkiler yarattığını analiz etmektedir. Çalışma, olasılık teorisinin tarihsel kökenlerini ve ekonomik-toplumsal yansımalarını analiz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Olasıklık Tarihi, Ekonomi, Edebiyat

Jel Kodu: A1, N0, Y3

Mathematics, Economics, and Society: Tracing the
Development of Probability Theory in Novels

Abstract

This study examines the historical development of probability theory and its impact on economic systems and trade. The origins of probability can be traced back to the 17th century, when Blaise Pascal and Pierre de Fermat formalized it within a mathematical framework through their correspondence. Their initial applications focused on problems of
fair division and gambling. In this context, the traditional view of randomness as an expression of “divine will” was abandoned, and a new perspective emerged, emphasizing the mathematical analysis of unpredictability. The historical evolution of probability theory has contributed significantly not only to mathematics but also to commercial and economic practices. This study examines the historical development of probability theory through literary works such as Robinson Crusoe, La Métaphysique de la Chance, The Illustrious Gaudissart, The Time Regulation Institute, and Momo, considering its social, economic, and cultural reflections. It particularly analyzes how the emergence of the mechanical clock shaped modern conceptions of time and risk, and how these shifts influenced areas such as finance, insurance, and trade. The study analyzes the historical origins of probability theory and its economic and social implications.

Key Words: History of Probability, Economics, Literature

Jel Code: A1, N0, Y3,

The post Matematik, Ekonomi ve Toplum: Olasılık Teorisinin Gelişimini Edebi Romanlarda İzlemek – Şerif Yüksel first appeared on EfilJournal.

Öz

Avrupa’da 2008 krizi sonrasında ortaya çıkan hegemonya bunalımına sermayenin yönetici bloku kemer sıkma politikaları üzerinde uzlaşarak yanıt vermiştir. Sınıfsal bir tahakküm rejimi olarak kemer sıkmanın 2010’lu yıllarda emekçilerin hayatlarını tarumar ettiği görülmektedir. Bu çalışmada geniş bir siyasal iktisadi düşünce ve uygulama tarihi olan kemer sıkmanın özellikle İtalyan faşizmi deneyimindeki ve Alman ordoliberal geleneğindeki kökenlerine odaklanılmaktadır. 1990’lı yıllar itibarıyla Avrupa’da kemer sıkmanın kurumsal ve yasal düzeylerde kalıcı bir yer edindiği düşüncesi savunulmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kemer sıkma, faşizm, ordoliberalizm
JEL Sınıflaması: E62, H50, N42, N44

The Origins and Legislation Process of Austerity Policies Implemented in Europe After the 2008 Crisis in the Context of Fascism and Ordoliberalism

Abstract

The ruling bloc of capital responded to the hegemony crisis that emerged in Europe after the 2008 crisis by agreeing on austerity policies. It is seen that austerity, as a regime of class domination, has devastated the lives of workers in the 2010s. This study focuses on the roots of austerity, which has a broad political economic thought and practice history, particularly in the experience of Italian fascism and the German ordoliberal tradition. It attempts to reveal that austerity has gained a permanent place in Europe at institutional and legal levels as of the 1990s.

Keywords: Austerity, fascism, ordoliberalism
JEL Codes: E62, H50, N42, N44

The post Avrupa’da 2008 Krizi Sonrasında Uygulanan Kemer Sıkma Politikalarının Faşizm ve Ordoliberalizm Bağlamında Kökenleri ve Yasalaşma Süreci – Ali Berçem Aşıcı first appeared on EfilJournal.

Türkiye sinema tarihi çalışmalarında 1990’ların ortasından günümüze kadar olan süreç bağımsız/yeni sinemacılar dönemi olarak isimlendirilir. Bağımsız sinemacılar taşrayı sosyolojik anlamda analiz ederek 2000’li yıllarda beyaz perdeye aktarmışlardır. AKP iktidarının “Yeni Türkiye” idealinin hayata geçirildiği 2000’li yıllarda kapitalizm Türkiye’de yerleşip gelişmiştir. Bu yıllarda taşranın teveccühüyle iktidarda kalan AKP, izlediği büyüme modeliyle taşrada yeni sermayedar sınıfı yaratarak, sosyal yardım türleriyle yoksulları destekleyerek veya taşrada yeni rant mekanizmaları kurarak bu teveccühün kalıcı olmasını sağlamıştır. Ekonominin ve siyasetin “taşralaştığı” bu süreç sosyal bilimcilerin ve sinemacıların açıklamak istediği bir sorunsal haline gelmiştir. Bu çalışmada Yeni Sinemanın taşraya olan ilgisinin arkasında yatan ekonomi politik nedenleri tartışacağız.

Anahtar Kelimeler: Türkiye sineması, bağımsız yönetmenler, taşra, sinema ve ekonomi

JEL Kodları: Z11, A14, N15

Why the New Cinema of New Turkey is Provincial?

Abstract

In Turkish film history studies, the period from the mid-1990s to the present is called the period of independent/new filmmakers. Independent filmmakers analysed the provinces sociologically and transferred them to the screen in the 2000s. Capitalism was established and developed in Turkey in the 2000s, when the “New Turkey” ideal of the AKP government was realised. In these years, the AKP came to power with the favour of the provinces and ensured the permanence of this favour by creating a new class of capitalists in the provinces with the growth model it pursued, by supporting the poor with types of social aid or by establishing new rent mechanisms in the provinces. This process of ‘provincialisation’ of the economy and politics has become a problem that social scientists and filmmakers want to explain. In this study, we will discuss the political economy behind New Cinema’s interest in the provinces.

Keywords: Turkish Cinema, independent directors, province, cinema and economy

JEL Codes: Z11, A14, N15

The post Yeni Türkiye’nin Yeni Sineması Neden Taşralı? – Çiğdem Boz, İhsan Koluaçık first appeared on EfilJournal.

Dr. Hikmet Kıvılcımlı ve Kojin Karatani, Marksist düşünce ve kavramları uyarlayarak ulaştıkları özgün fikirlerini tarih tezi şeklinde sunmuş iki düşünürdür. Bu makalede, farklı zaman ve coğrafyalarda yaşamış bu iki düşünürün fikirleri karşılaştırılmıştır. Kıvılcımlı ve Karatani, her ikisi de kapitalizm öncesi toplumsal formasyonlara odaklanmış ve politikaya aktif olarak katılmış teori ve eylem adamlarıdır. Bunun yanında ilkel sosyalizm/komünizmin tarihsel devamlılığına duydukları inanç nedeniyle ikisinin de geleceği geçmişte aradıkları söylenebilir. Bu bağlamda kapitalizm sonrası toplum tipinin tahayyüllünde Kıvılcımlı, insan toplumunun cevheri olan barbar yaşam tarzını model olarak alırken, Karatani ise göçebeliğin geri dönüşüne vurgu yapar. Dine yaklaşımları bakımından da Ortodoks Marksist çizgiden ayrılan bu iki düşünürün, üstyapı kurumları olan ulus ve devlet gibi konularda ise düşünceleri farklılaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hikmet Kıvılcımlı, Kojin Karatani, mübadele tarzları, göçebe-barbar, pre-kapitalist toplumlar, dünya tarihinin yapısı
JEL Kodları: N01, B1

Abstract

Dr. Hikmet Kıvılcımlı and Kojin Karatani are two intellectuals who adapted Marxist ideas and concepts and presented their original ideas in the form of a historical thesis. In this study, the ideas of them, who lived in different times and geographies, are compared. Kıvılcımlı and Karatani are both men of theory and practise who focused on pre-capitalist social formations and actively participated in politics. In addition, due to their belief in the historical continuity of primitive socialism/communism, it can be said that they both look for the future in the past. In this context, Kıvılcımlı takes the barbarian lifestyle, which is the essence of human society, as a model for imagining the post-capitalist type of society, while Karatani emphasizes the return of nomadism. These two thinkers, who differ from the orthodox Marxist line in terms of their approach to religion, differ in their views on superstructure institutions such as nation and state.

Key Words: Hikmet Kıvılcımlı, Kojin Karatani, modes of exchange, nomadic-barbarian, pre-capitalist societies, structure of world history
JEL Codes: N01, B1

The post Göçebe Barbarın Peşinde İki Tarih Tezi: Kıvılcımlı ve Karatani – Çiğdem Boz first appeared on EfilJournal.

Dr. Hikmet Kıvılcımlı and Kojin Karatani are two intellectuals who adapted Marxist ideas and concepts and presented their original ideas in the form of a historical thesis. In this study, the ideas of them, who lived in different times and geographies, are compared. Kıvılcımlı and Karatani are both men of theory and practise who focused on pre-capitalist social formations and actively participated in politics. In addition, due to their belief in the historical continuity of primitive socialism/communism, it can be said that they both look for the future in the past. In this context, Kıvılcımlı takes the barbarian lifestyle, which is the essence of human society, as a model for imagining the post-capitalist type of society, while Karatani emphasizes the return of nomadism. These two thinkers, who differ from the orthodox Marxist line in terms of their approach to religion, differ in their views on superstructure institutions such as nation and state.

Key Words: Hikmet Kıvılcımlı, Kojin Karatani, modes of exchange, nomadic-barbarian, pre-capitalist societies, structure of world history
JEL Codes: N01, B1

Öz

Dr. Hikmet Kıvılcımlı ve Kojin Karatani, Marksist düşünce ve kavramları uyarlayarak ulaştıkları özgün fikirlerini tarih tezi şeklinde sunmuş iki düşünürdür. Bu makalede, farklı zaman ve coğrafyalarda yaşamış bu iki düşünürün fikirleri karşılaştırılmıştır. Kıvılcımlı ve Karatani, her ikisi de kapitalizm öncesi toplumsal formasyonlara odaklanmış ve politikaya aktif olarak katılmış teori ve eylem adamlarıdır. Bunun yanında ilkel sosyalizm/komünizmin tarihsel devamlılığına duydukları inanç nedeniyle ikisinin de geleceği geçmişte aradıkları söylenebilir. Bu bağlamda kapitalizm sonrası toplum tipinin tahayyüllünde Kıvılcımlı, insan toplumunun cevheri olan barbar yaşam tarzını model olarak alırken, Karatani ise göçebeliğin geri dönüşüne vurgu yapar. Dine yaklaşımları bakımından da Ortodoks Marksist çizgiden ayrılan bu iki düşünürün, üstyapı kurumları olan ulus ve devlet gibi konularda ise düşünceleri farklılaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hikmet Kıvılcımlı, Kojin Karatani, mübadele tarzları, göçebe-barbar, pre-kapitalist toplumlar, dünya tarihinin yapısı
JEL Kodları: N01, B1

The post Göçebe Barbarın Peşinde İki Tarih Tezi: Kıvılcımlı ve Karatani – Çiğdem Boz first appeared on EfilJournal.

Genç Tarihçi Okulu’nun en önemli temsilcilerinden Max Weber (1864-1920), Gustav von Schmoller (1838-1917) ve Werner Sombart (1863-1941) Schumpeter’in gerek kapitalizm analizi gerekse metodolojik yaklaşımı üzerinde önemli etkiye sahip olmuştur. Weber ve Schmoller’in Schumpeter üzerindeki etkisi literatürde sıkça vurgulanmakla birlikte Som-bart’ın Schumpeter üzerindeki etkisi yeterince tartışılmamıştır. Bu çalışma Schumpeter ve Sombart’ın metodolojik anlayışları ve kapitalizm analizleri arasındaki benzerliği ortaya koyarak Sombart’ın Schumpeter üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Som-bart ve Schumpeter’in metodolojik anlayışları arasındaki benzerlikler ortaya konulacak; çalışmanın ikinci bölümünde Schumpeter’in kapitalizm incelemesi üzerinde Sombart’ın etkisi tartışılacak ve Sombart’ın Schumpeter’in görüşleri üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunun tartışılması ile çalışma son bulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sombart, Schumpeter, Girişimci, Yaratıcı Yıkım, Alman Tarihçi Okulu

JEL Kodları: B15, B41, B52

Werner Sombart’s Effect on Joseph A. Schumpeter

Abstract

Max Weber (1864-1920), Gustav von Schmoller (1838-1917) and Werner Sombart (1863-1941), who are among the most important representatives of the Young German Historical School, It had a significant impact on both Schumpeter’s analysis of capitalism and his methodological approach. Although the influence of Weber and Schmoller on Schumpeter is frequently emphasized in the literature, the influence of Sombart on Schumpeter has not been sufficiently discussed. This study aims to examine the effect of Sombart on Schumpe-ter by revealing the similarity between the methodological approaches of Schumpeter and Sombart and their analysis of capitalism. This study for this purpose consists of two parts. In the first part of the study, the similarities between the methodological approaches of Sombart and Schumpeter will be revealed; in the second part of the study, Sombart’s influ-ence on Schumpeter’s analysis of capitalism will be discussed and the study will end with the discussion that Sombart had a strong influence on Schumpeter’s views

Key Words: Sombart, Schumpeter, The Entrepreneur, The Creative Destruction, the German Histori-cal School

JEL Codes: B15, B41, B52

The post Werner Sombart’ın Joseph. A. Schumpeter Üzerinde Etkisi – Gülenay Baş Dinar, Ercan Eren first appeared on EfilJournal.

Avusturya İktisat Okulu piyasa ve girişimcilik konusundaki teorileri ile İşletme Ekonomisinin bir bilim dalı olarak doğuşuna sebebiyet vermiştir. Tartışmasız Eugen Schmalenbach işletme ekonomisinin kuruluşuna ve gelişmesine en önemli katkıyı sağlayan kişidir. Dinamik bilanço kavramı Schmalenbach’ın işletme ekonomisi alanına kazandırdığı en önemli kavramlardan biridir. Bu çalışmada Schmalenbach’ın işletme ekonomisine katkıları ve yaratıcısı olduğu dinamik bilanço teorisi, Avusturya İktisat Okulu’nun ilke ve görüşleri çerçevesinde ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: İşletme Ekonomisi, Avusturya İktisat Okulu, Schmalenbach, Dinamik Bilanço Teorisi.

Jel Kodları: B12, B21, B25, B31, G31, M12, M21, M41

Dynamic Balance Sheet Theory Based On The Austria School of Economics and The Views of Eugen Schmalenbach

Abstract

The Austrian School of Economics, with its theories on the market and entrepreneurship, gave birth to Business Economics as a science. Undisputedly, Eugen Schmalenbach is the most important contributor to the establishment and development of the business economy. The concept of the dynamic balance sheet is one of the most important concepts that Schmalenbach brought to the field of business economics. In this study, Schmalenbach’s contributions to business economics and his dynamic balance sheet theory will be discussed within the framework of the principles of the Austrian School of Economics.

Keywords: Business Economics, Austrian School of Economics, Schmalenbach, Dynamic balance Sheet Theory

Jel Codes: B12, B21, B25, B31, G31, M12, M21, M41, N8

The post Avusturya İktisat Okulu ve Eugen Schmalenbach’ın Görüşleri Temelinde Dinamik Bilanço Teorisi – Sabri Burak Arzova, Bertaç Şakir Şahin first appeared on EfilJournal.

Bu çalışmada, Robert Kolej’in Türkiye’nin çağdaşlaşmasındaki rolünü Weberyen bir bakış açısıyla tekrar değerlendiriyoruz. Robert Kolej’in yalnızca Protestan misyonerliğini değil, Protestan çalışma ahlâkını da öğrencilerin gündelik yaşamlarına adapte edecekleri bir eğitim sistemi kurmasının, Osmanlı-Türk toplumunun zihniyet dünyasına etkisini tartışıyoruz. 1871’de Robert Kolej’in kurulmasından sonra American Board topluluğu, Protestan inancı temelli eğitimden çok pragmatist ve seküler bir eğitime önem vermiştir. Bu çalışma, Robert Kolej’den mezun olan Türk öğrencilerin Hristiyanlık’ı tercih etmediğini, nesiller boyunca sürecek, Protestan iş ahlâkını ve seküler yaşam biçimini benimseyen yenilikçi insanlar olduğu sonucuna varmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye Modernleşmesi, American Board, Pragmatizm, Protestan Ahlâkı, Sekülerizm
JEL Kodları: N13, B12, B15

The Role of Cyrus Hamlin, Pragmatism, and Robert College in Turkish Modernization

Abstract

In this article, we aim at reassessing the role of Robert College in Turkish modernization from a Weberian perspective. Focusing our attention on Cyrus Hamlin’s Among the Turks (1878) and My Life and Times (1912), we claim that the impact of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (henceforth, American Board) has become more significant and transparent among the Ottoman Turks after the missionaries at Robert College introduced a pedagogical system that did not only rely on the religious teachings of Protestantism but also on Protestant work ethics that students were able to adopt in their daily lives. Since the establishment of Robert College in 1871, the American Board has cared more about teaching pragmatist and secular principles than spreading the Protestant religion. We conclude that Turkish students who graduated from Robert College did not convert to Christianity; they rather have become reformist citizens who embraced the Protestant work ethics and believed in secular life styles for generations.

Keywords: Turkish Modernization, American Board, Pragmatism, Protestant Ethics, Secularism
JEL Codes: N13, B12, B15

The post Kardelen Kaya, Altuğ Yalçıntaş – Cyrus Hamlin, Pragmatizm ve Robert Kolej’in Türkiye Modernleşmesindeki Rolü first appeared on EfilJournal.

For centuries, inequality has worried philosophers, economists, politicians, governments. The evidence that at least since the mid 1970s inequality has increased reinstated the debate about its roots, effects and policies to treat it. By focusing in income rather in wealth concentration economic theory obscured the roots of many forms
of inequality, let it be income, wage, education, health inequality and hid the primary distribution of income. By doing so, economics presents the effects as causes of inequality and acts on the former leaving the latter intact. This paper presents some of the theoretical elements that have shaped the analysis of inequality since mid 20. century and have supported the economic policies to address inequality. It ends with a review of long term
inequality in Latin America.

Key Words: Income Inequality, Wealth, Poverty, Work, Economic Policies, Economics, Latin America
JEL Codes: D63, D31, I32, E6, N16

Eşitsizlik, Ekonomi Politikaları, Çalışma ve Yoksulluk: Latin Amerika’nın Uzun Süren İlleti

Özet

Eşitsizlik, yüzyıllar boyunca felsefecileri, iktisatçıları, politikacıları ve hükûmetleri endişelendiren bir konu olmuştur. 1970’lerin ortalarından beri süregelen ve eşitsizliğin arttığına dair elde edilen bulgularla birlikte kökenleri, etkileri ve politikaları üzerine yapılan tartışmalar yeniden gündeme gelmiştir. Servet yoğun ekonomik teoriler yerine gelir eşitsizliğine odaklanılması, eşitsizliğin gelir, ücret, eğitim, sağlık gibi birçok çeşidinin ve gelirin birincil dağılımının göz ardı edilmesine sebep olmuştur. Böyle yaparak, iktisat, etkileri eşitsizliğin nedenleri olarak sunmakta ve etkiler üzerine uğraşırken nedenleri oldukları gibi bırakmaktadır. Bu çalışma, 20. yüzyıldan itibaren eşitsizliğin analizini şekillendirmiş teorik elementleri ve eşitsizliği konu alan ekonomik politikaları desteklemektedir. Çalışma, Latin Amerika’daki uzun dönemli eşitsizliği inceleyerek bitmektedir.

Anahtar Kelimeler: Gelir Eşitsizliği, Servet, Yoksulluk, Çalışma, Ekonomi Politikaları, Latin Amerika
JEL Kodları: D63, D31, I32, E6, N16

The post Alicia Puyana Mutis – Inequality, Economic Policies, Work and Poverty: The Latin American Protracted Malady first appeared on EfilJournal.

For centuries, inequality has worried philosophers, economists, politicians, governments. The evidence that at least since the mid-1970s inequality has increased reinstated the debate about its roots, effects and policies to treat it. By focusing in income rather in wealth concentration economic theory obscured the roots of many forms of inequality, let it be income, wage, education, health inequality, and hid the primary distribution of income. By
doing so, economics presents these effects as causes of inequality and acts on the former, thus leaving the latter intact. This paper presents some of the theoretical elements that have shaped the analysis of inequality since mid-XX century and have supported the economic policies to address inequality. It ends with a review of long-term inequality in Latin America.

Keywords: Income Inequality, Wealth, Poverty, Work, Economic Policies, Economics, Latin America
JEL Classification: A, B, C, N, O, P, D

Eşitsizlik, İş, Yoksulluk ve Ekonomi Politikaları: Latin Amerika’nın Uzun Süreli R ahatsızlığını Açıklamak İçin Bir Bağıntı

Özet

Yüzyıllarıca eşitsizlik filozofları, iktisatçıları, politikacıları, devletleri kaygılandırmıştır. 1970’lerin ortalarından bu yana artan eşitsizliğin kanıtı, eşitsizliğin kökenleri, etkileri ve bunu gidermek için uygulanabilecek politikalara dair tartışmaları yeniden başlatmıştır. Servetin toplanması yerine gelire odaklanarak iktisadi teori gelir, ücret, eğitim, sağlık ve temel gelir dağılımı olsun pek çok eşitsizliğin köklerini gizlemiştir. Böyle yaparak iktisat, bu etkileri eşitsizliğin nedenleriymiş gibi gösterdi ve üzerinde çalışarak nedenleri sormayı bıraktı. Bu çalışma yirminci yüzyıldan beri eşitsizliğin analizine şekil veren ve eşitsizliği gidermek için uygulanan politikları destekleyen teorik etkenleri sunmaktadır. Latin Amerika’daki uzun süreli eşitsizliğin bir değerlendirmesi ile bitmektedir.

Anahtar Kelimeler: Gelir Eşitsizliği, Refah, Yoksulluk, İş, Ekonomi Politikaları, Ekonomi Latin Amerika
JEL Sınıflandırması: A, B, C, N, O, P, D

The post Alicia Puyana Mutis – Inequality, Work, Poverty and Economic Policies: A Link to Explain the Latin American Protracted Malady first appeared on EfilJournal.